ORGELS in de Vlaamse Ardennen

Orgelbouwer:             

​

Bouwjaar:                

​

Voormalig orgel:

​​

​

​

​

​

Typering:

"Gebroeders Joris", orgelbouwers in Ronse

​

1898

​

Charles Anneessens, 1881
(het is niet uitgesloten dat delen van dit orgel door Joris werden hergebruikt)
In Ledeberg is er eveneens sprake van een orgel afkomstig uit de oude Sint-Martinuskerk van Ronse.

​

symfonisch-orkestrale romantiek uit de Frans geïnspireerde 'school van Anneessens'

mogelijk eerste zelfstandig werk van Joris; 
neogotische orgelkast door Remi Rooms (eveneens speeltafel met neogotische ornamentiek);
uitzonderlijke integratie van orgelkast in de neogotische kerk;
zeldzame plaatsing aan de noordzijde van het koor;
representatief voor de Frans-symfonische traditie in Vlaanderen;
 

François en Joseph Joris werkten aanvankelijk bij Charles Anneessens in Geraardsbergen.  Deze verhuisde in 1893 zijn atelier naar Menen.

Mogelijk is dit instrument het eerste zelfstandige werk van de gebroeders Joris.  Uit een brief van Félix Joris, een broer van François en Joseph, geschreven vanuit Menen (waar Anneessens naartoe verhuisde), blijkt alleszins dat dit instrument in Ronse een belangrijke stimulans vormde om het atelier uiteindelijk in Ronse te vestigen:

"Zoohaast ik zal weten dat ik het Orgel mag maken koom ik ter plaatse wonen en daar dan mijn werkhuis maken. Tot nu toe is mijn adresse

Felix Joris  orgelmaker Statiestraat 25  Menin"

​

Belangrijk is vooral de uitzonderlijk harmonieuze integratie van dit orgel in het interieur.  Niet alleen sluit de neogotische orgelkast perfect aan bij de neogotische kerk van 1892-1899, ook de akoestiek zorgt ervoor dat het orgel (meer dan je zou verwachten) bijzonder goed klinkt in deze ruimte.  De draagkracht van het orgel wordt mee bepaald door o.a. de uitbouw van twee 16-voetsregisters op het hoofdmanuaal.

Daarnaast is het orgel een belangrijk getuigenis, zij het dan verbouwd, van een orgelbouwer die zich in deze stad heeft gevestigd.  Het kan tot de betere orgels van Joris gerekend worden.  Door onder meer recente transformaties is het orgel technisch betrouwbaarder geworden, al betekende de transformatie ook het verlies van een typisch kleurregister zoals de Voix Humaine.  

​

Rond 2000 door Lombaerts: 'winst en verlies'.  

nieuwe tractuur, nieuwe windvoorziening, verplaatsing en vernieuwing van de speeltafel met behoud van neogotisch snijwerk

Het tweede klavier kreeg een mixtuurregister, wat op zich een zinvolle aanwinst is om de dispositie te bekronen.  Jammer genoeg moest daarvoor de originele en zo typische Voix Humaine sneuvelen.  Dit register bleek moeilijk op stemming te houden.  Nochtans had men het register ook stabieler kunnen maken door het restaureren ervan.

Eigenaardig is dat ook de registerbenamingen vernederlandst werden, ondanks dat het orgel duidelijk is geïnspireerd door de Franse symfonische romantiek.  Deze keuze oogt vrij puristisch en komt de leesbaarheid van de dispositie en het Frans romantische karakter van het instrument niet ten goede.  

​

In 2016 zouden door orgelbouwer Andriessen de koppen van de tongwerken worden vervangen om een stabielere stemming te verkrijgen.  Dit werk werd niet uitgevoerd.

​

Andriessen orgelbouw, orgelmaker De Munck-Claessens

​​

De neogotische orgelkast door kunstenaarsatelier Remi Rooms past perfect in de neogotische kerk, die de allures kreeg van een kathedraal.  
Naar het voorbeeld van de Sint-Baafskathedraal van Gent is ook hier het orgel opmerkelijk genoeg aan de noordzijde van het koor geplaatst, een situering die in Vlaanderen eerder uitzonderlijk is.  

​​

De huidige speeltafel werd beneden in het koor geplaatst.  Vroeger stond deze op het doksaal, dicht bij de orgelkast.  Het exterieur van de neogotische speeltafel werd behouden.  De binnenkant werd volledig vernieuwd met electronica.