ORGELS in de Vlaamse Ardennen

Zottegem illustreert een geschiedenis van drie eeuwen orgelbouw.  
Hieronder een historisch overzicht in een notendop...

​

18de eeuw

​

Uit het begin van de 18de eeuw dateert het orgel dat sinds 1775 in het klooster van Velzeke staat.  Aanvankelijk werd het gebouwd voor de kerk van Hemiksem rond 1715-1720.  Het is, naast het orgel van Houtem, één van de twee overgebleven instrumenten van de orgelbouwer G. Davit.

​

In 1771 plaatst Aegidius Franciscus Van Peteghem een orgel in de parochiekerk van Velzeke.  Het instrument werd in 1914 door Daem-De Vis uit Appelterre getransformeerd. Toen beschikte het over acht spelen op het grand-orgue, negen op het récit expressif en twee op het pedaal, met acht combinatiemogelijkheden.  Het instrument verkeert vandaag in slechte staat en vraagt dringende zorg.  Vooraan in de kerk plaatst Jean Bruggeman in 2020 een nieuw orgel, waarbij hij enkele originele Van Peteghempijpen uit het doksaalorgel integreert.

​

In 1784 bouwt Van Peteghem een instrument in de dekenale kerk van Zottegem.  Van het oorspronkelijke Van Petegheminstrument getuigt nu enkel nog het positieffronttje in de balustrade.

​

In 1786 bouwen vader Pieter en zoon Lambert een orgel in Sint-Maria-Oudenhove.  Het wordt in 1891 door de Gebroeders Vereecken getransformeerd, waarbij een aantal Van Peteghemregisters worden hergebruikt.

​

In 1788 bouwt Lambertus van Peteghem een viervoetsorgel voor de kerk van Welle.  In 1888 wordt het verkocht aan de kerk van Elene.

​

19de eeuw

​

In Godveerdegem vinden we een anoniem orgel, vermoedelijk uit het begin van de 19de eeuw.

​

In 1828 plaatst Ch. Van Peteghem een tweemanualig instrument in de kerk van Erwetegem.

​

In 1850 plaatst Verhasselt uit Brussel een romantisch orgel in Leeuwergem.

​

Rond 1855 bouwt Leo Lovaert uit Gent in Grotenberge een nog vrij traditioneel instrument, met enkele vroege romantische invloeden, zoals het traversière sup-register.

​

In 1870 plaatst Charles Anneessens een instrument in Sint-Goriks-Oudenhove.

​

20ste eeuw

​

Enkele typisch 20ste-eeuwse orgels vinden we in Bevegem en Strijpen.  Beide instrumenten hebben een open pijpenopstelling en hebben dus geen eigenlijke orgelkast die de pijpen omsluit.

 

Het orgel van Bevegem is een instrument van de Duitse firma Walcker uit 1910, afkomstig uit Jemappes (Henegouwen).  Het is een zeldzaam voorbeeld van Duitse orgelromantiek in de Vlaamse Ardennen en vormt daardoor een eigen, opvallende kleur binnen het regionale orgellandschap.  Door de open pijpenopstelling en de uitgesproken akoestiek van de kerk komt het orgel uitstekend tot zijn recht.

​​​

In 1931 plaatsen de gebroeders Reygaert een bijzonder degelijk postromantisch orgel in de dekenale kerk.  Het behoort tot hun betere werk.  Van het voormalig Van Peteghemorgel getuigt enkel nog het frontje in de balustrade.

​

In de kerk van Oombergen plaatst Jules Anneessens een nieuw orgel dat op zondag 31 maart 1946 werd ingewijd.

​

In de jaren 1960 transformeert Laureys het voormalige oude orgeltje in Strijpen tot een opvallend compromisorgel met waaiervormige klavieren en een uitgesproken Sixties-speeltafel.  Door zijn moderne opbouw, karakteristieke vormgeving en het uniek technisch opzet van de registraties, vertelt het een klankverhaal dat duidelijk afwijkt van de historische instrumenten in de omgeving.

​

In juli 2012 wordt vooraan in de dekenale kerk een klein tweedehands koororgel met 12 registers geplaatst: een tweeklaviersorgel met vrij pedaal van Rieger.

​

Sinds 2020 staat er in de kerk van Velzeke een orgel van Jean Bruggeman.

​